با سلام .امروز قصد داریم درباره موسیقی و اهمیت آن در روستای سورگ آباد بپردازیم.
همانطور که همه می دانند تنها چیزی که کسی از آن بدش نمیاد موسیقیه.(حالا به هر شکلی).ممکنه یه نفر موسیقی شاد گوش می کنه و ممکنه یه نفر دیگه موسیقی غمگین و یا ساز خاصی را دوست دارد و یا آهنگ خاصی را بیشتر می پسندد و یا .... .به طور کلی هر نفرسلیقه خاصی در موسیقی دارد.طبق این بیان باید به عرض برسانم برای هر نوازنده ای در مرحله اول ساز مورد نظر ودر مرحله دوم سبک و شیوه اجرایی موسیقی یک اصل مهم می باشد.
در این مطلب ما قصد داریم در مورد ساز نی انبان بگوییم.ساز نی انبان که متشکل از دو قسمت نی و انبان می باشد.لازم به توضیح است که انبان (همبان)به پوست دباغی شده بز یا گوسفند گفته می شود.که این دو قسمت با اتصال به هم و دمیدن از پوست و با خروج هوا از مسیر لوله نی صدای جذاب و دلنشینی را ایجاد می کند.این ساز یک ساز بادی به تمام عیار و کاملا تکنیکی می باشد.که اصولا نواختن با این سازرا باید با نواختن پیش زمینه های آن شروع کرد که همان نی تکی یا جفتی می باشد.در ایام قدیم از این ساز در هرنوع مراسمی اعم از شاد ،غمگین ویا فراخوانی های مختلف استفاده می شده و گفته شدهاست که بابِلیها در سال ۲۰۰۰ قبل از میلاد نی انبان داشتهاند. در واژه نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد دوم به قلم آقای مهدی ستایشگر چنین آمدهاست: نویسندگان یونانی اختراع انواع نای(نی) را به مردم آسیا نسبت دادهاند، زیرا آثار باقی مانده از نخستین آثار کهن (در خرابههای آشور( بازگو کنندهٔ اختراع نای، دونای و چندنای است که به روایت متون یونانی این سازها ابتدا از آسیا به اروپا رفته و کم کم بهصورت فلوت و اقسام آن درآمدهاست. بدیهی است با این استدلال، یونانیها آشنایی با نی و طریقهٔ نواختن آن را از مردم خاورمیانه آموختهاند،نی انبان یکی از قدیمیترین سازهایی است که در کشورهای زیادی آنرا به عنوان ساز اصیل میشناسند ولی شکل ظاهری آن مقداری با هم تفاوت دارد. در زمانهای قدیم مردمی که از جایی به جای دیگر میرفتند، این ساز را نیز با خود جابه جا میکردند وبا تغییر دادن شکل ظاهری آن، آن ساز را در منطقهٔ جدید مورد استفاده قرار میدادند و پس از مدتی جز سازهای سنتی آن منطقه در میآمد. با اینکه این ساز در کشورهای مختلف از نظرشکل و صدا تفاوتهایی دارد، ولی نمیتوان گفت که مشابه یکدیگر نیستند. نی همبان بحرین و نی انبان بوشهر هم از نظر صدا و هم از نظر شکل هیچ تفاوتی با هم ندارند و به احتمال زیاد بحرینیها نی انبان را از ایران به دیار خود بردهاند درحال حاضر کشورهای عربی جهت تهیهٔ ساز نی انبان به بوشهر سفارش میدهند.
توضیحات : زير و بمي دسته بستگي به كوتاهي و يا بلندي دسته دارد و براي كوك كردن ساز از تنظيم قميشها كمك ميگيرند. همانطور كه اشاره شد بر روي هر ني شش سوراخ تعبيه شده كه هر سوراخ با سوراخ مقابل همصداست. پس روي هم هفت صدا توليد ميشود. در گذشته نيانبانها يك سوراخ كمتر داشتند. در نيانبانهاي ششسوراخه زماني كه هر شش جفت سوراخ توسط انگشتان نوازنده گرفته ميشود. مثلاً اگر صداي Sol خارج شود وقتي اولين دو سوراخ مقابل هم از پايين رها ميشود صداي La دومين سوراخها Ci كرن و الباقي نتها به ترتيب Do, Me, Re و آخرين نت Fa ميباشد. البته در دستههايي كه توسط افراد مختلف ساخته ميشود ممكن است چند كوما اختلاف در بعضي از نتها مشاهده گردد. اتفاق اين امر در ساخت اين ساز بومي اجتنابناپذير است هرچند كه نوازندگان مختلف ضمن نوازندگي فرمهاي مختلف موسيقي متناسب با حال و هواي موجود و مهارت در نوازندگي ممكن است با كم و زياد كردن فشار هواي انبان هنگام نوازندگي نتهاي بهخصوصي موجب تغييرات جزئي در فركانس آن صداها بشوند.
ناگفته پيداست كه فواصل صوتي اين ساز از يك اكتاو كمتر ميباشد. ولي ذكر اين نكته ضروري است كه ملوديهاي بومي كه توسط اين ساز اجرا ميشود همگي در حد فاصل همين صداها ساخته شدهاند و درواقع نوازنده نيازي به استفاده از نتهاي بعدي و يا فواصل صوتي به غير از فواصل صوتي يادشده ندارد.
فرمهايي كه با اين ساز در منطقه بوشهر اجرا ميشود به ترتيب شكي، چوپي بوشهري، بندري، چوپي چار دستماله و مولودي ميباشد كه هر فرم ضمن اينكه داراي ريتمي مخصوص به خود است قطعات سازي و يا آوازي مخصوص به خود را نيز دارد.
دستهها كلاً در دو شكل كلي بم و زير در بوشهر ساخته ميشوند. نكاتي كه جهت ساختن اين ساز بايد رعايت شود به شرح زير است.
دسته زير داراي طولي كوتاهتر بوده و همينطور فاصله سوراخها نيز بايد كمتر در نظر گرفته شود.
بعضي مشخصات دسته زير:
طول دسته 25 سانتيمتر
فاصله سوراخها 5/2 سانتيمتر
فاصله سوراخ آخر تا انتها 5 سانتيمتر
از سر ني تا سوراخ اول 5/2 سانتيمتر
طول پيكك بين 6 تا 9 سانتيمتر
بعضي مشخصات دسته بم:
طول دسته 30 سانتيمتر
فاصله بين سوراخها 3 سانتيمتر
از سر ني تا سوراخ اول 5/3 سانتيمتر
سوراخ آخر تا انتها 5 سانتيمتر
طول پيكك 9 سانتيمتر
در انتهاي دو ني برشهايي به چشم ميخورد كه براي پخش بهتر صدا در نظر گرفته شدهاند.
به طور کلی شهرستان قلعه گنج دارای دو نوع ساز بومی به نام (ساز یا همان نقاره و چنگ یا همان سرود خوردمانی) می باشد که هر کدام هم سبک وفنون مخصوص به خود را دارند و جدیدآ در بیشتر مراسمات و جشن ها مردم از دو نوع ساز غیر بومی(ارگ و نی همبان یا همان نی انبان) هم استفاده می کنند.که طرفداران زیادی را به خود جذب کرده است.
روستای سورگ آباد هم که در این مورد توانسته است جوانانی با ذوق و هنرمند پروش دهد خالی از لطف نمی باشد که یادی از این عزیزان ننماییم. اگر برگردیم و به بیـسـت واند سال پیش و از وسط روستای سورگـ آباد رد شویـم نوای سو سوی نی تکی را از داخل یکی از خانه های روستــا می شنویم.نوجوانی که نیم نگاهی را بر کتاب درسش می اندازد و دهنی را هم با نی تکی می نوازد.
نوجوانی که در سن سیزده سالگی به گروه موسیقی صدف سورگ آباد راه یافت و با کسب تجربه های جدیدی در سن پانزده سالگی به گروه موسیقی اداره ارشاد شهرستان خود پیوست و پس از اجراهای فراوان در جشنواره ها ،بدلیل نداشتن کارت پایان خدمت و یا معافیت از خدمت مجبور به انجام خدمت مقدس سربازی می شود.به گفته ایشان در دوران خدمت سربازی پس از پایان دوره آموزشی مستقیما به قسمت موزیک پادگان آموزشی محل خدمت خود منتقل شده،در آنجا با اساتید زیادی آشنا شده و توانسته با شکوفایی هنر و پیشرفت خود شکل دیگری به آموخته های موسیقی خود بدهد به طوری که تا قبل از آن با تئوری موسیقی آشنایی نداشته و همانجا توانسته است زیر نظر اساتید بزرگ تئوری موسیقی را به صورت کاملا روان بیاموزد.
این جوانک که خودش رو جاوید پایند معرفی می کند می گوید:
اصل آموختن نوازندگی به صورت تئوری می باشد ولی ایشان مهارت زیادی هم در تئوری موسیقی و هم در نوع حسی و شنیداری موسیقی دارد. درگفته های ایشان نیز حتی از انتخاب و برگزیدن جوانان و نوجوانان علاقمند و خلق استعدادهای پنهان هم اشاره ای شده،به طوری که به وضوح ایشان گفتند که هر انسان دارای استعدادهایی می باشد که خود از آن بی خبر می باشد،و این استعدادها با تلنگر ،خودش رو ظاهر می سازد ،ایشان قصد دارد .و از آنجا که امروزه نی همبان جهانی شده ایشان قصد دارند نی انبان را به تمام استان کرمان معرفی نماید تا در تکثیر و آموزش این ساز سهیم باشد.
ایشان در گفته هایش از زار می گفت، زاری که گریبان گیر شهرستان قلعه گنج شده،زار نه به معنای فقر و خواری، زار به معنای فقر فرهنگی ،زاری به معنای فقدان اعتبار موسیقی،زاری به معنای جوانان بااستعداد و هنرمند در کنار فقدان امکانات و موقعیت ها در موسیقی.
در بعضی مناطق جنوب مردم اجرای موسیقی را در مراسمات مختلف مانند گذشته همراه با شوخی و نمایش می پسندند،که این خود جذب جوانان در موسیقی و تماشای اجرای آن دوچندان می کند.
ایشان در تعریف از هنرمند و موسیقی در بیانی کوتاه اینچنین گفتند.
"یک هنرمند می سوزد و می سوزد و می کاهد، تا روشن کند محفل دیگران را"
آدرس ایمیل و تلفن جهت آشنایی و جزئیات کامل:
آقای جاوید پایند
09364516938
با سلام ..!!!!